Wolne państwo stanowe Syców

Z Syców Wiki
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania

Wolne państwo stanowe Syców (niem. der freien Standesherrschaft Wartenberg) − jednostka terytorialna ziemi sycowskiej, istniejąca w latach 1489-1740, mająca status równy księstwom śląskim i bezpośrednio podlegająca cesarzowi, mająca siedzibę w Sycowie.

Historia[edytuj]

Wolne państwo stanowe Syców zostało utworzone 7 października 1489 roku. Zostało wydzielone z części ziem Księstwa Oleśnickiego. Był to pierwszy tego typu organizm polityczny na Śląsku, mający pozycję równą księstwom śląskim. Wolne państwo stanowe podlegało bezpośrednio cesarzowi. Pierwszym panem stanowym został Hans von Haugwitz. Następnie rządy w państwie sprawowali przedstawiciele rodów: Maltzanowie, Braunowie, Dohnowie i Bironowie.

Na mocy umowy między wdową po Karlu Hannibalu von Dohnie a komisją regencyjną i Renatą von Dohna (faktyczną administratorką majątku, wdową po Otto Abrahamie von Dohnie) doszło do wydzielenia tej pierwszej z sycowskiego państwa stanowego majątku Goszcz wraz z miasteczkiem, trzema folwarkami i dziesiątką wsi. Następnie przyczyniło to się do powstania goszczańskiego wolnego państwa stanowego.

W latach 1736-1740 majątek, zarządzany z nadania Ernsta Johanna Birona przez Christopha Lewina von Trotta Treyden, został powiększony o wsie: Czermin, Frużów, Ligotę Rybińską, Marcinki, Miechów, Rybin z Mąkoszycami i Zbyczynę. W 1740 roku państwo stanowe zostało utracone przez Ernsta Johanna Birona i przejęte w lutym 1741 roku za pośrednictwem hrabiego von Solmsa przez Christopha von Münnicha.

W grudniu 1741 z ziem sycowskiego i goszczańskiego państwa stanowego utworzono powiat sycowski. Wejście Śląska w skład centralistycznego Królestwa Prus stanowi moment faktycznego kresu księstw i wolnych państw stanowych, tym samym wolne państwo stanowe Syców jako autonomiczny podmiot w ramach dotychczasowego Cesarstwa Austriackiego przestało istnieć, natomiast Bironowie pozostali właścicielami rozległego majątku ziemskiego.

Po skazaniu von Münnicha na zesłanie na Syberię dobra sycowskie na mocy postanowienia z 17 stycznia 1742 roku zajął król pruski. Fryderyk II Wielki dzierżawił majątek. Wolne państwo stanowe zostało oddane Ernstowi Johannowi Bironowi przez króla pruskiego 31 sierpnia 1764 roku, kiedy ten złożył królowi pruskiemu hołd. Od 1769 roku wolnym panem stanowym był książę Peter Biron, syn Ernsta Johanna Birona. W 1787 roku do majątku ziemskiego zostały włączone wsie Tabor Wielki i Tabor Mały. Czas po śmierci synów Ernsta Johanna Birona w 1800 i 1801 roku był okresem sporu o prawo do dziedziczenia majątku sycowskiego między córkami Petera Birona a synem Karla ErnstaGustavem Calixtem, który ostatecznie spór wygrał.

Do 1808 roku Syców pozostawał prywatnym miastem Bironów. Na mocy ustawy o miastach (niem. Städteordnung) z 19 listopada 1808 roku mieszkańcy Sycowa zostali uwolnieni od nadrzędności administracyjnej i sądowniczej Bironów. Akt ten wprowadzał w mieście samorząd miejski. Bironowie aż do 1945 roku pozostali dalej właścicielami majątku ziemskiego.

Wolni panowie stanowi[edytuj]

Information icon4.svg Osobne hasło: Wolny Pan Stanowy Sycowa

Źródła[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

Przypisy[edytuj]